Sokrates głosił intelektualizm etyczny – pogląd, który głosił, że wiedza prowadzi do dobra
(człowiek, który pozna dobro, sprawiedliwość – zawsze już będzie dobry i sprawiedliwy; a
jeśli taki nie jest, to znaczy, że nie wie co to jest). Pogląd zweryfikowany negatywnie XX w.

Szczególny związek człowieka z państwem. Jeśli ktoś mieszka w jakimś państwie, oznacza
to, że aprobuje prawo panujące w tym państwie i godzi się je przestrzegać. Milcząca
umowa o przestrzeganie prawa.

Sokrates to przeciwnik demokracji. Wybory są jego zdaniem wadliwą instytucją, ponieważ
zbyt łatwo jest takim wyborem manipulować. Wybory dokonywane są przypadkowo, a o
rządach i stanowieniu prawa nie powinien decydować przypadek. Państwo jest jak statek –
co by się stało ze statkiem, gdyby o funkcji sternika decydowałby wybór i stery powierzyć
kucharzowi? A sterowanie statkiem jest łatwiejsze niż państwem. Rządy w państwie powinny
należeć do najlepszych – arystokracja, czyli właśnie najmądrzejsi.

Pewna, nieliczna grupa osób dzięki studiom i rozwojowi intelektualnemu przypomina sobie za
życia o tym, że istnieje świat idei. Świat materialny jest cieniem świata idei. Dlatego latami
obserwując cień, można uświadomić sobie, że istnieje inna rzeczywistość – świat idei. Ta
grupą są filozofowie.

Inne grupy nie mają tej świadomości – kajdaniarze, którzy nigdy nie zostali wyciągnięci na
powierzchnię ziemi. Grupa filozofów z kolei, ze względu na swe szczególne przymioty,
powinna w państwie Platona sprawować rządy.

Platon nie przyznaje nikomu wolności. Żaden człowiek nie może nieograniczenie rozwijać
swych zdolności, możliwości, dlatego że człowiek pełni w państwie określona rolę.

Zadaniem filozofów jest cnota mądrości i jej rozwój. Filozofowie nie powinni zakładać
rodzin, ponieważ rozwój sfery uczuciowej przeszkadza w pracy intelektualnej.
Człowiek wysoko rozwinięty intelektualnie jest zarazem, wysoce etyczny (pogląd w
XX w. zweryfikowany negatywnie…).

Praca fizyczna jest gorsza od umysłowej, dlatego ludzie wykonujący pracę fizyczną mogą
ją połączyć z życiem uczuciowym. Ci rozwijają w sobie cnotę wstrzemięźliwości. Są
pozbawieni wolności.

Grupa największa liczebnie, także pozbawiona wolności to wojownicy. Rozwijają w sobie
cnotę odwagi. Nie mogą mieć osób bliskich, bo to ich osłabia. Mają tak żyć, by ich uczucia
nie były pobudzone, ani rozwijane. Wojownikami mogą być kobiety.

Rozwojowi uczuciowości skutecznie zapobiega wielość związków. Celem tych związków
jest ciąża. W przypadku urodzenia dziecka, dziecko odbierane jest matce i oddawane do
“żłobka”. Każda dorosła kobieta i każdy dorosły mężczyzna traktuje wtedy każde dziecko
jak swoje własne, a rówieśnicy traktują się jak rodzeństwo – rodzina faktyczna lub możliwa.

Platon chce więzi społeczne przekształcić w więzy rodzinne – idealizacja rodziny w myśli
Platona. Jeśli większość społeczeństwa stanowi jedną rodzinę, nie ma powodu by stanowić
prawo, gdyż nie będzie potrzeby, żeby spełniało ono swą funkcje obronną (rodzina zapewnić
ma brak konfliktów i przestępstw).

Nihilizm – pogląd głoszący bezwartościowość (czegoś).

Platon głosi nihilizm prawny. Tu pojawia się IV rodzaj cnoty – sprawiedliwość (rozumiana
jako cnota, która wyraża się w harmonii, mądrości, odwadze i wstrzemięźliwości).

Równość płci uzasadniona jest przykładem sfory dzikich psów. Rozwój uczuć hamować ma
brak własności. Stan / sposób życia wojowników – komunizm koszarowy.

Humanizm w państwie Platona: słuchanie muzyki ograniczone jest tylko od określonych
tonów (muzyka musi pobudzać do walki). Podobnie z poezją. Generalna niechęć Platona do
sztuki:

a.artyści wprowadzają zamęt.
b.rzeźbiarze – pracują fizycznie,

Niechęć do sztuki charakteryzuje systemy totalitarne.

Człowiek ma znaczenie o tyle, o ile pełni swoją rolę w społeczeństwie.

U Arystotelesa – człowiek ma znaczenie o tyle, o ile stanowi cześć rodziny.

Dzieła: “Fedon”, “Rzeczpospolita” (vel “Państwo”).

Demokracja telewizyjna – sytuacja, w której w telewizji publicznej co jakiś okres
jednakowy czas antenowy mają do dyspozycji przedstawiciele różnych grup
światopoglądowych w danym państwie, choćby były to grupy bardzo mało liczne.

Dlaczego demokracja telewizyjna jest sprawdzianem? Mała powszechność czytania
książek, telewizja ma szerszy krąg odbiorców.

Ateizm – pogląd wg którego Bóg nie istnieje.

Bezwyznaniowość – wiara w istnienie Boga nie połączona z wyznawaniem jakiejkolwiek
religii.

Deizm (zwł. Wolter) – pogląd, który głosi, że Bóg jest wszechpotężną siłą znajdującą się
poza światem, która spowodowała początek świata.

Agnostycyzm:

(w kwestii istnienia Boga) wątpienie i brak pewności co do faktu istnienia Boga (ani tak, ani
nie). Nie można udowodnić istnienia Boga.

(ogólnie) – pogląd, który głosi, że zdolności poznawcze człowieka są ograniczone.

Agnostycyzm skrajny – świat w ogóle jest niepoznawalny.

Pluralizm i monizm mogą dotyczyć zagadnień społecznych. Totalitaryzm charakteryzuje
monizm światopoglądowy. Oficjalnie jest dopuszczalny tylko jeden pogląd na świat. Po 1956
roku nie było totalitaryzmu w Polsce, ponieważ istniały stowarzyszenia chrześcijan, takie jak:
PAX, WIĘŹ, “Za i przeciw”. Istniały dwa światopoglądy – komunistyczny i chrześcijański.

Cechą systemu demokratycznego jest pluralizm światopoglądowy. Państwo jest
demokratyczne wtedy, gdy dopuszczalna jest wielość poglądów i gdy jest to stałym
elementem systemu. Nie wystarcza same instytucje demokratyczne, bo wtedy państwo jest
demokratyczne tylko pozornie, z nazwy